tembang macapat hakekatnya adalah sebuah karya sastra puisi jawa yang bisa dibaca seperti gegurit dan juga bisa dilagukan dengan pedoman yang telah ditentukan.
sebuah kreasi puisi jawa atau populer disebut gegurit dalam bentuk macapat ini dengan persyaratan tertentu yang harus dipenuhi (baca: dalam bhs. Indonesia kita kenal pantun, gurindam 12, dll)
tembang macapat ini biasanya ditembangkan (dibaca) serba empat-empat.
persyaratan tembang berbeda-beda, terdiri dari 3 macam :
1. Guru Gatra : jumlah gatra / baris dalam 1 (satu) bait/tembang
2. Guru Wilangan : jumlah suku kata pada tiap 1 gatra / baris
3. Guru Lagu : bunyi huruf hidp/vokal pada suku kata terakhir
tembang macapat ada 11 (sebelas) macam (lengkap dengan persyaratan)
1. dandanggula : 10/i, 10/a, 8/e, 7/u, 9/i, 7/a, 6/u, 8/a, 12/i, 7/a
2. kinanti : 8/u. 8/i. 8/a, 8/i, 8/a, 8/i
3. pucung : 12/u, 6/a, 8/i, 12/a
4. asmaradana : 8/i, 8/a, 8/e, 8/a, 7/a, 8/u, 8/a
5. pangkur : 8/a, 11/i. 8/u, 7/a, 8/i, 5/a, 7/i
6. durma : 12/a, 7/i, 6/a, 7/a, 8/u, 8/a
7. mijil : 10/i, 6/o, 10/e, 10/i, 6/i, 6/u
8. gambuh : 7/u, 10/u, 12/i, 8/u, 8/o
9. maskumambang : 12/i, 6/a, 8/i, 8/o
10. megatruh : 12/u, 8/i, 8/u, 8,i, 8/o
11. sinom : 8/a, 8/i, 8/a, 8/i, 7/i, 8/u, 7/a, 8/i, 12/a
(disusun sesuai Guru Gatra, Guru Wilangan dan Guru Lagu)
kita bisa menyusun tembang sesuai dengan keinginan kita dengan berpedoman pada persyaratan di atas)
Contoh tembang macapat :
1. Dandanggula (10 baris)
banowati rupane yu-manis
benjang lamun suyudana seda
sayekti sun pondong dewe
kalamun dadan purun
sun rewangi apatigeni
yen tan panggih neng ndonya
neng akhiratipun
nadyan kawula neng nraka
mbok menawa banowati golek geni
kongkonan batur ya trima
2, Kinanti (6 baris)
pada gulangen ing kalbu
ing sasmita amrih lantip
aja pijer mangan nendra
kaprawiran den kaesti
pesunen sariranira
cegah dhahar lawan guling
3, Pucung (4 baris)
bapak pucung dudu watu dudu gunung
sangkamu ing sabrang
ngoninge sang dipati
yen lumaku si pucung lambeyan gran
4. Asmaradana (8 baris)
5. Pangkur ( 7 baris)
singgah singgah kala singgah
pan suminggah durgakala sumingkir
singa ama sing awulu
sing asuku asirah
sing atenggak lawan sira sing abuntut
pada sira suminggaha
baliya mring asal reki
6. Durma (7 baris)
7. Mijil (6 baris)
damar katon aywa mati mati
sadege keprabon
aywa kandheg madhangi jagade
mangka panariking reh sayekti
ing pati pinanggih
kautameng prabu
8. Maskumambang (4 baris)
kelek-kelek biyungsira aneng ngendi
enggal tulungana
awakku kecemplung warih
gulagepan wus meh pejah
9. Megatruh (5 baris)
sigra milir sang getek sinangga bajul
kawandasa kang njageni
ing miwah sakehing pungkur
nutugake nggenya plesir
sang getek lampahnyo alon
10. Gambuh (5 baris)
ora liwat tuturku
marang sira sing sregep sinau
maca etung gambar nulis sing taberi
ajar wulangane guru
aja wedi atetakon
11. Sinom
Senin, 03 Agustus 2009
Langganan:
Posting Komentar (Atom)
Tidak ada komentar:
Posting Komentar